Adet Döngüsü ve Ovulasyon

Ovulasyon ve Adet Döngüsü: Kadın Sağlığı İçin Bilgilendirme

Ovulasyon, olgunlaşmış yumurtanın yumurtalıktan (over) atılarak tüpler tarafından alınması ve döllenmeye hazır hale gelmesidir. Bu süreçte rahmin iç tabakası, döllenmiş yumurtanın yerleşebilmesi için kalınlaşır. Eğer gebelik oluşmazsa, rahim iç tabakası kanayarak dökülür; bu kanama adet (mens) kanaması olarak adlandırılır.

Adet (Menstrüasyon) Nedir?

Adet, kadının düzenli aralıklarla yaşadığı doğal bir kanama sürecidir. Adet sırasında rahmin iç tabakası dökülür ve kanama vajina yoluyla dışarı atılır.

• Süresi genellikle 3–5 gündür (2–7 gün normal kabul edilir).

Adet Döngüsü (Siklus) Nedir?

Adet döngüsü, bir adetin ilk gününden bir sonraki adetin başlamasına kadar geçen süredir. Düzenli bir adet döngüsü, vücudun sağlıklı çalıştığını gösteren önemli bir belirtidir.

• Ortalama döngü süresi: 28 gün

• Yetişkin kadınlarda: 21–35 gün

• Ergenlik döneminde: 21–45 gün

• Döngü hormonlar tarafından kontrol edilir.

Adet Döngüsünün Evreleri

1. Foliküler Dönem

• Adetin ilk günü başlar ve ovulasyona kadar devam eder (7–21 gün).

• Yumurtalıklarda foliküller olgunlaşır; rahim iç tabakası kalınlaşır.

2. Luteal Dönem

• Ovulasyondan sonraki adetin ilk gününe kadar sürer (yaklaşık 14 gün).

• Progesteron hormonu salgılanır, rahim döllenmiş yumurtayı kabul etmeye hazırlanır.

Döngü Sırasında Vücutta Neler Olur?

• Adetle rahim iç tabakası dökülür (ortalama 5 gün).

• Östrojen ile rahim iç tabakası yeniden kalınlaşır, yumurtalık folikülleri büyür.

• Yaklaşık 14. gün ovulasyon gerçekleşir; yumurta 12–24 saat yaşar.

• Ovulasyondan önceki 3 gün ve sonraki 1 gün içinde ilişki olursa döllenme olabilir.

• Gebelik oluşmazsa hormonlar azalır ve yeni adet başlar.

Anormal Adet Kanaması Nedir?

Normal adet:

• 21–35 gün aralıklarla

• 2–7 gün süren kanama

Olası nedenler:

• Gebelik veya düşük

• Polikistik over sendromu (PCOS)

• Prematür over yetmezliği

• Pelvik inflamatuar hastalık (PID)

• Myomlar veya hormonal düzensizlikler

• Kanserler

Not: Anormal kanamalar mutlaka altta yatan nedene göre değerlendirilmelidir.

Ovulasyon Hakkında Bilinmesi Gerekenler

• Her ay genellikle tek yumurta oluşur.

• Stres, hastalık veya yaşam düzeni ovulasyonu etkileyebilir.

• Ovulasyon sırasında hafif lekelenme veya kasık ağrısı olabilir (mittelschmerz).

• Embriyonun rahme yerleşmesi ovulasyondan 6–12 gün sonra olur.

• Ovulasyon adet olmadan veya adet kanaması ovulasyon olmadan da gerçekleşebilir.

Ovulasyon Zamanı Nasıl Hesaplanır?

• Bir sonraki beklenen adetin ilk gününden 14 gün geri sayılarak tahmin edilir.

• Düzenli adetleri olan kadınlarda genellikle adetin 11–21. günleri arasında gerçekleşir.

• Gebelik planlanıyorsa ve ovulasyonu tahmin etmek zor ise doktor veya ultrason takibi ile belirlenebilir.

Kaynakça:

• American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Ovulation and MenstrualCycle. 2022.

• Speroff L, Fritz MA. Clinical Gynecologic Endocrinology and Infertility, 9th Edition. Lippincott Williams & Wilkins, 2011.

• Nelson AL, Shoupe D. Menstrual Cycle: Physiology and Abnormalities. Obstet Gynecol. 2017;129:387–396.

• Fritz MA, Speroff L. Clinical Gynecologic Endocrinology and Infertility. 8th Edition. 2011.

• Mayo Clinic. Menstrual cycle: What's normal, what's not. 2023. https://www.mayoclinic.org