Endometriozis ve Endometrioma

Endometriozis ve Endometrioma: Hastalar İçin Anlaşılır Bir Rehber

Endometriozis ve endometrioma, özellikle doğurganlık çağındaki kadınları etkileyen, sık görülen fakat çoğu zaman geç tanı alan hastalıklardır. Bu yazıda, bu iki durumun ne olduğunu, belirtilerini, nedenlerini ve tedavi yöntemlerini anlaşılır bir dille ele alıyoruz.

Endometriozis Nedir?

Endometriozis, rahim iç tabakasını (endometrium) oluşturan dokuya benzeyen hücrelerin rahim dışında bulunması ile ortaya çıkan kronik bir hastalıktır. Bu dokular, rahim içi dokusu gibi adet döngüsüne yanıt verir; ancak dışarı atılamadığı için çevrede iltihap, ağrı ve yapışıklıklara yol açar. Yumurtalıklar, tüpler, bağırsaklar veya karın zarı sık görülen yerlerdir.

Endometriozisin Belirtileri

Belirtiler kişiden kişiye değişebilir:

• Adet döneminde aşırı ağrı (dismenore)

• Cinsel ilişki sırasında veya sonrasında ağrı (disparoni)

• Adet öncesi veya sonrası pelvik ağrı

• Bağırsak hareketleri veya idrar sırasında ağrı

• Kısırlık (infertilite)

• Karın şişkinliği, yorgunluk, mide bulantısı

Endometrioma Nedir?

Endometrioma, yumurtalıklarda gelişen özel bir endometriozis türüdür. Endometriozis dokusu yumurtalık içinde kist oluşturur ve genellikle “çikolata kisti” olarak adlandırılır. İçerdiği koyu kahverengi sıvı eski adet kanı ve doku kalıntılarından oluşur.

Belirtileri

• Ağrıya neden olabilir

• Yumurtalık işlevini bozabilir ve gebeliği zorlaştırabilir

• Büyüdükçe karın ağrısı ve adet düzensizliği oluşturabilir

• Bazı hastalarda belirti vermeyebilir

Nedenleri

Endometriozisin kesin nedeni bilinmemektedir; ancak bazı teoriler öne sürülmektedir:

1. Retrograd menstruasyon: Adet kanı tüpler yoluyla karın boşluğuna geçer ve hücreler burada tutunur.

2. Bağışıklık sistemi bozuklukları: Vücut hücreleri yok edemez.

3. Genetik faktörler: Ailede endometriozis öyküsü risk artırır.

4. Hormonel etkenler: Östrojen hastalığın ilerlemesinde rol oynar.

Tanı Nasıl Konur?

• Semptomlar ve muayene

• Ultrasonografi: Endometriomaları saptamada faydalıdır

• Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Gerekli durumlarda kullanılır

• Laparoskopi: Kesin tanı; karın içine ince bir kamera ile girilerek endometriozis odakları gözlemlenir

Tedavi Yöntemleri

Tedavi, hastalığın şiddeti, yaş, belirtiler ve gebelik isteğine göre değişir:

1. İlaç tedavisi: Ağrı kesiciler, hormonal ilaçlar ve doğum kontrol hapları

2. Cerrahi tedavi: Laparoskopik cerrahi ile endometriozis odakları ve endometriomalar temizlenebilir

3. Yardımcı üreme teknikleri: Tüp bebek (IVF) gibi yöntemler, gebelik isteyen ve doğal yolla hamile kalamayan hastalarda

4. Yaşam tarzı değişiklikleri: Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve stres yönetimi belirtileri hafifletebilir

Kaynakça:

• Giudice LC. Clinical practice. Endometriosis. N Engl J Med. 2010;362:2389–2398.

• Vercellini P, et al. Endometriosis: current therapies and new pharmacological targets. Lancet. 2006;367:179–188.

• Dunselman GAJ, et al. ESHRE guideline: management of women with endometriosis. Hum Reprod. 2014;29:400–412.

• Bulun SE. Endometriosis. N Engl J Med. 2009;360:268–279.

• Somigliana E, et al. Endometrioma and ovarian reserve: a systematic review. Fertil Steril. 2012;98:1251–1258.