Pelvik Taban Fonksiyon Bozuklukları

Pelvik Taban Fonksiyon Bozuklukları

Pelvik Taban Nedir?

Leğen kemiğinin (pelvis) iç kısmını örten; idrar torbası (mesane), rahim, yumurtalıklar ve kalın bağırsağın son kısmı olan rektumun normal görevlerini yerine getirebilmesini sağlayan bir hamak görevi gören kas ve bağ dokusundan oluşan tabakaya pelvik taban denir. Bu yapı, iç organların yer çekimine ve karın içi basıncına karşı desteklenmesinde kritik bir rol oynar.

Pelvik Taban Bozuklukları Neden Meydana Gelir?

Pelvik tabanın kas ve bağ dokusunda zamanla oluşan zayıflamalara bağlı olarak; idrar kesesine, rahme ve bağırsaklara olan destek azalır. Bunun sonucunda bu organlar aşağı doğru iner veya sarkar. Kasılma bozuklukları ve fonksiyon kayıpları gelişir.

İstatistiki olarak doğum yapmış kadınların yüzde 50'sinde pelvik taban desteğinde azalma görülebilmekte ve her dokuz kadından biri hayatları boyunca bu nedenle cerrahiye ihtiyaç duymaktadır.

Pelvik Taban Fonksiyon Bozukluğu Başlıca Nedenleri:

• Ailede idrar kaçırma veya rahim sarkmasının olması

• Çok sayıda gebelik ve doğum yapmak

• Uzun süreli kabızlık öyküsü ve buna bağlı aşırı ıkınma

• Kronik öksürük (ve buna neden olan sigara kullanımı)

• Ağır iş yapma ve/veya ağır yük kaldırma

• Erken menopoza girmek (kadınlarda pelvik tabanı destekleyen östrojen hormonunun erken azalması)

• Aile hikayesi ve genetik faktörler

• İlerleyen yaş (yaş alma süreci)

Pelvik Taban Fonksiyon Bozukluklarının Belirtileri Nelerdir?

Pelvik taban desteği ve fonksiyonlarındaki kayıplar; işeme, dışkılama (defekasyon) ve cinsel fonksiyonlarda ciddi bozulmalara yol açabilir.

En Sık Karşılaşılan Belirtiler:

• Sarkma Hissi: Uzun süre ayakta kalma sonrasında vajinadan aşağı doğru sarkan, ele gelen kitle varlığı (hastalık ilerledikçe bu durum dinlenme halinde de görülmeye başlar).

• Baskı Hissi: Vajina ve makatta baskı hissi (özellikle büyük abdest yaparken).

• Boşaltamama Hissi: İşeme ve/veya dışkılama sonrasında tam manasıyla rahatlayamama hissi.

• İdrar Kaçırma: İstemsiz idrar kaçırma (en sık hapşırma, efor veya fiziksel zorlanmalarla ortaya çıkan stres tipi idrar kaçırma).

• Pelvik Ağrı: Kasıklara vuran künt ağrılar ve pelvik bölgede rahatsızlık hissi.

• Kabızlık ve Komplikasyonları: Rektum sarkmasına bağlı kronik kabızlık, sürekli ıkınmaya bağlı basur (hemoroid), makat çatlakları (anal fissür) ve anal bölge kanamaları. İleri dönemde makat kaslarının gevşemesiyle gaz veya büyük abdest kaçırma (fekal inkontinans).

• Cinsel İşlev Bozuklukları: Cinsel birleşme sırasında ağrı duyulması (disparoni) ve buna bağlı ilişkiye girememe sorunları.

Değerlendirilmesi ve Tanısı

Bu rahatsızlıklar genellikle mahrem bölgeyle ilgili utanma hissi nedeniyle hastalar tarafından ertelenmektedir. Oysa erken tanı hayat kalitesini doğrudan artırır.

• Klinik Değerlendirme: Detaylı bir hasta öyküsü ve uzman hekim tarafından yapılan pelvik taban kas muayeneleri ile tanı kolaylıkla konulabilir.

• Ek Tetkikler: Fonksiyon bozukluğunun derecesini belirlemek ve organ işlevlerini ayrıntılı değerlendirmek için pelvik taban ultrasonografi ve ürodinami gibi ek tetkiklere başvurulabilir.

Tedavisinde Kullanılan Yöntemler Nelerdir?

Tedavi yaklaşımı hastanın şikayetlerine ve problemin derecesine göre kişiselleştirilir.

Cerrahi Dışı (Konservatif) Tedaviler

Hastalığın erken evrelerinde ilk tercih edilen yaklaşımlardır:

• Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Kabızlıkla mücadele, kilo kontrolü ve tetikleyici alışkanlıkların bırakılması.

• Medikal Tedavi: Lokal östrojen tedavisi gibi dokuyu destekleyici ilaç uygulamaları.

• Pelvik Taban Rehabilitasyonu: Pelvik taban kaslarını güçlendirmeye yönelik Kegel egzersizleri, biofeedback tedavisi, FES tedavisi (Fonksiyonel Elektrik Stimülasyonu).

Cerrahi Tedavi Ne Zaman Tercih Edilir?

• Anatomik defektin (sarkmanın) çok ilerlemiş olduğu vakalarda,

• Cerrahi dışı tedavilerden istenilen klinik sonucun elde edilemediği durumlarda cerrahi onarım planlanır.

Pelvik Taban Cerrahisi Yöntemleri ve İyileşme Süreci

Cerrahi planlamasında hastaya en uygun ve konforlu yöntem seçilir.

• Minimal İnvaziv (Kapalı) Cerrahi: Uygun vakalarda tercih edilen vajinal ve/veya karından laparoskopik (kapalı) ameliyatlar hasta konforunu artırır.

• İş ve Sosyal Hayata Dönüş: Kapalı cerrahi yöntemlerle yapılan operasyonlardan sonra hastalar genellikle 1 hafta içinde günlük yaşamlarına ve iş hayatlarına dönebilmektedir.

Pelvik Taban Cerrahisi Sonrasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Ameliyat başarısının kalıcı olması ve sağlıklı bir iyileşme süreci için şu hususlara dikkat edilmelidir:

• Karın İçi Basıncını Artıran Durumlar: Ağır yük kaldırmaktan kaçınılmalı, kabızlık önlenmeli, sigara kullanımı ve kronik öksürüğe yol açabilecek etkenlerden uzak durulmalıdır.

• Cinsel Perhiz: Vajinal yolla yapılan cerrahi işlemlerden sonra yara yerinin tam olarak iyileşmesi için genellikle 2 aylık cinsel perhiz uygulanması gerekebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Pelvik taban sarkması kimlerde görülür?

En sık çok sayıda gebelik ve doğum yapmış kadınlarda görülmekle birlikte; kronik kabızlık yaşayanlar, ağır yük kaldıranlar, sigara kullanımı nedeniyle kronik öksürüğü olanlar, erken menopoza girenler ve ilerleyen yaşa bağlı olarak genetik yatkınlığı bulunan tüm kadınlarda ortaya çıkabilir.

Kegel egzersizi yapmak pelvik taban bozukluklarını tedavi eder mi?

Kegel egzersizleri, hasta tarafından genellikle doğru şekilde yapılmamaktadır. Bu kasların doğru şekilde çalıştırılabilmesi için pelvik taban kas gücünün değerlendirilmesi ve biofeedback tedavisi ile gerekli durumlarda da FES (Fonksiyonel Elektrik Stimülasyonu) tedavisi planlanmaktadır. Ancak anatomik defektin (organ sarkmasının) çok ilerlediği durumlarda cerrahi dışı tedaviler tek başına yeterli olmayıp cerrahi müdahale gerekebilir.

Pelvik taban ameliyatı kaç günde iyileşir?

Uygun vakalarda tercih edilen minimal invaziv (kapalı veya vajinal) cerrahi yöntemler sayesinde hastalar genellikle operasyondan yaklaşık 1 hafta iş ve sosyal hayatlarına dönebilmektedir. Tam iyileşme ve dokuların adaptasyonu için doktorun önerdiği süre boyunca (örneğin cinsel perhiz gibi) kısıtlamalara uyulmalıdır.

Pelvik taban bozuklukları cinsel ilişkiyi etkiler mi?

Evet. Pelvik taban kaslarındaki aşırı kasılma (pelvik taban spazmı) bozuklukları; cinsel birleşme sırasında ağrı duyulması (disparoni) ve ilişkiye girememe gibi cinsel işlev bozukluklarına doğrudan yol açabilir.