Pes Planus (Düz Tabanlık)

Pes Planus (Düz Tabanlık)

Pes planus, ayak iç kavsinin (medial longitudinal ark) çökmesiyle karakterize bir postüral deformitedir. Hem çocuklarda hem de yetişkinlerde sık görülen bu durum, yürüyüş, duruş ve genel fonksiyon üzerinde etkili olabilir.

Ayak Arkları ve Destekleyici Yapılar

Ayakta üç ana ark bulunur:

• Medial ark (iç taraf)

• Lateral ark (dış taraf)

• Transvers ark (ayak tabanı ön kısmı)

Bu arkları koruyan başlıca yapılar:

• Tibialis posterior kası

• Peroneus longus kası

• Plantar fasya

Bu yapılar zayıfladığında veya gevşediğinde ark çöker ve pes planus ortaya çıkar.

Nedenleri (Etiyoloji)

• Konjenital bağ gevşekliği

• Kas zayıflığı (özellikle tibialis posterior)

• Aşırı pronasyon ve yanlış ayakkabı kullanımı

• Obezite veya uzun süreli ayakta kalma

• Travma veya nöromüsküler hastalıklar

Klinik Bulgular

• Ayak iç kavsinin kaybolması

• Topuk valgusu ve aşırı pronasyon

• Yorgunluk, ağrı ve ayak bileği instabilitesi

• Diz ve bel ağrısı gibi kinetik zincir etkileri

Sınıflandırma

1. Fleksibl Pes Planus: Ark yük altında çöker, otururken normaldir.

2. Rijid Pes Planus: Ark her pozisyonda çökmüş veya azalmıştır.

3. Edinilmiş Pes Planus: Yetişkinlerde posterior tibial tendon yetmezliği sonucu gelişir.

Tanı ve Değerlendirme

• Klinik gözlem ve postür analizi

• Naviküler düşme testi ve wet footprint testi

• Gerekirse radyografik ölçümler

• Ayak bileği kas gücü ve hareket açıklığı değerlendirmesi

Fizyoterapötik Yaklaşım

• Kas güçlendirme: Tibialis posterior ve intrinsic ayak kasları

• Germe: Gastrosoleus ve peroneal kaslar

• Denge ve propriyosepsiyon egzersizleri

• Manuel terapi ve bantlama teknikleri

• Uygun tabanlık (ortez) kullanımı

Egzersiz Örnekleri

• Ayak iç kavsi yükseltme (Short Foot)

• Marble pick-up: Ayak parmaklarıyla taş toplama

• Towel curl: Ayak parmaklarıyla havlu kıvırma

• Aşil ve plantar fasya germe

• Tek ayak üzerinde denge çalışmaları

Önleme ve Hasta Eğitimi

• Uygun ayakkabı seçimi (arka destekli, ortopedik tabanlı)

• Düzenli germe ve kas güçlendirme programı

• Aşırı kilo alımından kaçınma

• Uzun süre ayakta kalındığında mola verme

Kaynakça: 

• American Orthopaedic Foot & Ankle Society (AOFAS). Flatfoot (Pes Planus). 2023.

• Saltzman CL, et al. Adult flatfoot deformity: evaluation and treatment. J Bone Joint Surg Am. 2005;87:2122–2138.

• Kelikian AS. Foot and Ankle Anatomy and Biomechanics. 3rd ed. Philadelphia: Saunders; 2011.

• Easley ME, Trnka HJ. Current concepts review: adult acquired flatfoot deformity. Foot Ankle Int. 2007;28:1045–1059.

• Kulig K, et al. Rehabilitation of pes planus: strengthening and orthotics. Phys Ther. 2009;89:108–119.