Akciğer Zarı Kanseri (Mezotelyoma)

Akciğer Zarı Kanseri (Mezotelyoma)

Göğüs boşluğunu ve akciğerlerin dış yüzeyini kaplayan plevra (akciğer zarı) dokusundan kaynaklanan, nadir görülen ancak son derece agresif seyreden kötü huylu tümörlere mezotelyoma (akciğer zarı kanseri) adı verilir. Mezotelyoma en sık akciğer zarında ortaya çıkmakla birlikte, daha nadir olarak karın zarı (periton) veya kalp zarı (perikard) gibi diger mezotel dokularda da gelişebilir.

Erken evrede tespiti zor olan ve genellikle belirgin semptomlar ürettikten sonra teşhis edilen mezotelyoma hastalarının tedavisinde; göğüs cerrahisi, medikal onkoloji ve radyasyon onkolojisinden oluşan multidisipliner bir yaklaşım şarttır.

Akciğer Zarı Kanseri Neden Oluşur?

Mezotelyoma gelişiminde en temel ve kanıtlanmış risk faktörü asbest ve benzeri lifli minerallere maruz kalmaktır.

• Asbest Maruziyeti: Endüstride, çatı kaplamalarında, fren balatalarında, gemicilikte ve izolasyon malzemelerinde geçmişte yaygın olarak kullanılan asbest lifleri solunduğunda akciğer zarına kadar ulaşır. Bu lifler vücuttan atılamayarak onlarca yıl boyunca akciğer zarında kronik tahriş ve hücresel mutasyon yaratır.

• Erionit (Akkanat / Beyaz Toprak): Özellikle ülkemizde (İç Anadolu Bölgesi'nin bazı kırsal alanlarında) ev yapımında, sıva ve kireç amacıyla kullanılan "beyaz toprak" içinde bulunan erionit minerali solunumu da çevresel mezotelyoma riskini ciddi oranda artırmaktadır.

• Uzun Kuluçka Süresi (Latans Dönemi): Asbest veya erionit maruziyeti gerçekleştikten sonra hastalığın ortaya çıkması genellikle 20 ila 50 yıl sürer. Bu nedenle hastalık çoğunlukla 50 yaş ve üzerindeki bireylerde teşhis edilir.

Akciğer Zarı Kanseri Belirtileri Nelerdir?

Hastalık ilk aşamalarda sinsi ilerler ve basit bir solunum yolu enfeksiyonunu düşündürebilir. Zamanla akciğer zarında sıvı birikmesi (plevral effüzyon) ve zarın kalınlaşması ile birlikte aşağıdaki belirtiler belirginleşir:

• İnatçı ve batıcı göğüs ağrısı

• Geçmeyen nefes darlığı

• Kuru öksürük

• İzah edilemeyen kilo kaybı ve iştahsızlık

• Halsizlik ve kronik yorgunluk

• Göğüs duvarında şişlik veya şekil bozukluğu

Mezotelyoma Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Mezotelyoma şüphesi olan bir hastada tanının hücresel seviyede (patolojik olarak) kesinleştirilmesi hayati önem taşır. Teşhis sürecinde şu adımlar izlenir:

• Akciğer Grafisi ve Göğüs Tomografisi (BT): Akciğer zarındaki düzensiz kalınlaşmaları, nodüler yapıları ve sıvı birikimini tespit eden ilk görüntüleme yöntemleridir.

• PET-BT: Tümörün tutulum derecesini, vücudun diğer bölgelerine yayılımını (metastaz) ve evrelemesini belirlemek için çekilir.

• Torasentez (Sıvı Analizi): Akciğer zarından iğne yardımıyla alınan sıvının laboratuvar incelemesidir. Ancak tek başına sıvı incelemesi mezotelyoma tanısında her zaman yeterli olmayabilir.

• VATS (Kapalı Göğüs Cerrahisi) Biyopsisi: Tanıda altın standarttır. Göğüs kafesine açılan küçük bir kesiden kamera ile girilerek doğrudan görünür tümör dokusundan yeterli büyüklükte parça (biyopsi) alınır. Aynı seansta biriken sıvı da boşaltılır.

Mezotelyoma Evrelemesi

Mezotelyoma tedavisi tamamen hastalığın evresine göre planlanır:

• Evre 1: Tümör sadece tek taraflı akciğer zarında sınırlıdır.

• Evre 2: Tümör aynı taraftaki akciğer dokusuna veya diyaframa ilerlemiştir.

• Evre 3: Tümör göğüs duvarına, kalp zarına (perikard) veya bölgesel lenf bezlerine yayılmıştır.

• Evre 4: Tümör karşı taraftaki akciğere, uzak organlara veya kemiklere metastaz yapmıştır.

Mezotelyoma Tedavi Yöntemleri

Mezotelyomada tam başarı ve uzun kalım sağlamak için cerrahi, kemoterapi ve radyoterapinin bir arada kullanıldığı multidisipliner multimodal tedavi uygulanır.

Cerrahi Tedavi (Gövde ve Zar Cerrahisi)

Cerrahiye uygun olan (genellikle Evre 1 ve Evre 2) vakalarda amaç göğüs içindeki tümör yükünü maksimum düzeyde sıfırlamaktır.

• Pleurektomi / Dekortikasyon (P/D): Akciğer organı yerinde bırakılarak, sadece hastalıklı akciğer zarı ve göğüs duvarını kaplayan zarların tamamen soyulup temizlenmesi işlemidir. Günümüzde akciğeri koruduğu için en çok tercih edilen cerrahi yöntemdir.

• Ekstraplevral Pnömonektomi (EPN): Tümörlü zar ile birlikte o taraftaki akciğerin, diyaframın ve kalp zarının komple çıkarılmasıdır. Ağır bir ameliyat olup seçilmiş vakalarda uygulanır.

Plevra Yapıştırılması (Plörodesis)

Ameliyat şansı olmayan veya ileri evre hastalarda, sürekli biriken sıvının yol açtığı nefes darlığını kontrol altına almak amacıyla kapalı yöntemle (VATS) zarların birbirine yapıştırılması işlemidir.

Kemoterapi ve İmmünoterapi

Cerrahi öncesinde tümörü küçültmek (neoadjuvan) veya cerrahi sonrasında geride kalabilecek hücreleri yok etmek (adjuvan) amacıyla uygulanır. Son yıllarda bağışıklık sistemini tümör hücrelerine karşı aktifleştiren immünoterapi ilaçları mezotelyoma tedavisinde oldukça başarılı sonuçlar vermektedir.

Radyoterapi (Işın Tedavisi)

Özellikle cerrahi kesi yerlerinde tümör ekimini ve nüksü önlemek veya bölgesel ağrı kontrolünü sağlamak amacıyla tercih edilir.

Ameliyat Sonrası İyileşme ve Takip Süreci

Mezotelyoma ameliyatları kapsamlı cerrahiler olduğu için hastaların ameliyat sonrası yoğun bakım ve servis süreçleri yakından takip edilir. Göğüs tüpleri çekildikten ve solunum egzersizleri ile akciğer kapasitesi desteklendikten sonra hastalar taburcu edilir.

Taburculuk sonrası dönemde hastaların 3 aylık periyotlarla bilgisayarlı tomografi veya PET-BT kontrolleri ile takipleri sürdürülür.

Sıkça Sorulan Sorular

Asbest maruziyeti olan herkes mezotelyoma olur mu?

Hayır. Asbest maruziyeti riski önemli ölçüde artırsa da asbeste maruz kalan her bireyde mezotelyoma gelişmez. Ancak maruziyet geçmişi olan kişilerin düzenli akciğer kontrollerini yaptırmaları hayati önem taşır.

Mezotelyoma ile akciğer kanseri aynı şey midir?

Hayır. Akciğer kanseri doğrudan akciğer dokusundaki (bronş veya alveol) hücrelerden köken alır. Mezotelyoma ise akciğeri dışarıdan saran ince zar tabakasının (plevra) kanseridir.

Mezotelyoma bulaşıcı mıdır?

Hayır. Mezotelyoma mikrobik veya bulaşıcı bir hastalık değildir; kişiden kişiye temas veya solunum yoluyla bulaşmaz.