Rahim Sarkması (Uterus Prolapsusu) Nedir?

Rahim Sarkması (Uterus Prolapsusu) Nedir?

Rahim Sarkması Nedir?

Rahim ve genital organlar, leğen kemiği (pelvis) içerisinde kaslar ve bağ dokulardan oluşan bir hamak gibi desteklenerek karın içinde sabit tutulur. Tıpta uterus prolapsusu olarak adlandırılan rahim sarkması; zorlu doğumlar, yaşlanma veya bağ dokusu esnekliği nedeniyle pelvik taban dokularının zayıflaması sonucu rahmin yerinden kayarak vajinaya doğru inmesi veya dışarı taşması durumudur.

Rahim Sarkması Neden Olur?

Rahim sarkmasının temel nedeni pelvik taban kas ve bağlarının (ligament) zayıflaması veya yırtılmasıdır. Pelvik bölgedeki defektin yerine göre farklı organ sarkmaları (mesane sarkması/sistosel, rektum sarkması/rektosel) görülebileceği gibi, sıklıkla birden fazla organın eşlik ettiği miks tip sarkmalar oluşur.

Başlıca Risk Faktörleri:

• Gebelik, çok sayıda doğum yapmak ve zorlu/uzun süren doğum eylemleri
• İri (kilolu) bebek doğurma öyküsü
• Menopoz dönemi ve östrojendeki azalmaya bağlı doku zayıflamaları
• Doğuştan gelen bağ dokusu esnekliği veya yapısının zayıf olması
• Karın içi basıncını artıran kronik kabızlık, ağır kaldırma ve kronik öksürük

Rahim Sarkması Belirtileri Nelerdir?

Sarkmanın şiddeti ve derecesine göre belirtiler değişkenlik gösterir:

• Elinize Kitle Gelmesi: Vajina bölgesinde elinize gelen kitle, şişlik veya dışarı uzanan doku hissi (özellikle ağır kaldırma, pazardan poşet taşıma veya ıkınma durumlarında belirginleşir).
• Dolgunluk ve Baskı Hissi: Alt karın ve vajinada dolgunluk, aşağı çekilme hissi.
• İdrar Sorunları: İdrar kaçırma veya rahat idrar yapamama.
• Bağırsak Sorunları: Zorlu dışkılama ve kronik kabızlık.
• Ağrı: Kasıklarda ve bel bölgesinde küt ağrı.
• Cinsel İşlev Bozuklukları: İlişki sırasında huzursuzluk ve takılma hissi.

Rahim Sarkmasının Dereceleri (Evreleri) Nelerdir?

Rahim sarkması, hastalığın seyrini takip etmek ve en doğru tedaviyi belirlemek için 0 ile 4 arasındaki evrelerle sınıflandırılır:

• Evre 0: Sağlıklı, hiç sarkma bulunmayan durum.
• Evre 1: Rahim hafifçe vajina içine doğru sarkmıştır; genellikle belirti vermez veya hafiftir.
• Evre 2: Rahim vajina girişine kadar yaklaşmıştır.
• Evre 3: Rahim belirgin şekilde vajina dışına çıkmıştır.
• Evre 4 (Procidentia): Rahmin hiçbir zorlama olmadan tamamen vajina dışına sarkması durumudur.

Rahim Sarkması Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı, uzman pelvik taban muayenesi ve pelvik taban ulstarosonografi ile konur. Muayene sırasında hastaya ıkınma gibi efor gerektiren provokatif testler yaptırılarak rahmin ve pelvik organların yer değiştirme derecesi ile doku destekleri hassasiyetle ölçülür.

Rahim Sarkmasının Tedavisi Nasıldır?

Pelvik organ sarkmalarında tedavi planı hastanın şikayetlerine, sarkmanın evresine, yaşına ve sosyal beklentilerine göre kişiselleştirilir.

Ameliyatsız Tedavi Seçenekleri

Özellikle erken evrelerde veya ameliyat riski taşıyan hastalarda tercih edilir:

• Pelvik Taban Rehabilitasyonu: Evde yapılan Kegel egzersizleri genellikle yeterli gelmez. Klinikte uygulanan fonksiyonel elektrik stimülasyonları ile kaslar güçlendirilir. (Not: Pilates ve yoga önleyici olarak faydalıdır ancak sarkmayı tek başına tedavi etmez.)
• Vajinal Pesser (Silikon Halka): Vajina içine yerleştirilerek sarkan organları yukarıda tutan medikal silikon araçlardır.

Ameliyat kararı ve zamanlaması hastanın yaşam kalitesine ve şikayet düzeyine göre verilir.

• Rahim Koruyucu Ameliyatlar: Sarkmanın nedeni rahim dokusunun kendisi değil pelvik bağların zayıflaması olduğu için, öncelikle hastanın kendi dokuları (greft) veya sentetik yamalar (mesh) kullanılarak rahim sağlam leğen kemiği dokularına asılır.
• Rahim Alınarak Yapılan Ameliyatlar: Genellikle rahim koruyucu tedavi yapılmaktadır. Rahimde ek bir hastalık (patoloji) varlığında rahmin alınıp kalan dokuların askıya alındığı ameliyatlar uygulanır.
• Cerrahi Yöntemler: Ameliyatlar dikişsiz vajinal yoldan yapılabileceği gibi kapalı karın cerrahisi olan laparoskopik veya robotik cerrahi ile de gerçekleştirilebilir.
• Gizli İdrar Kaçırma (Okült İnkontinans): Sarkma idrar kanalını tıkayarak mevcut idrar kaçırmayı maskeleyebilir. Muayenede saptandığında sarkma ameliyatına idrar kaçırma operasyonu da eklenebilir.

Rahim Sarkması Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Erken evrelerde müdahale edilmeyen rahim sarkması, dokulardaki hasarın kalıcı olması nedeniyle zamanla ilerleyerek evre 1'den evre 4'e kadar ulaşabilir. Uzun süre evre 4 düzeyinde dışarıda kalan dokularda mukozal yaralar, sertleşmeler ve enfeksiyon riski gelişebilir.

Rahim Sarkması Cinsel Yaşamı Etkiler mi?

Evet, dolaylı ve doğrudan etkileyebilir. Fiziksel olarak cinsel birleşmeye engel olmasa da vajinal bolluk hissi, ilişki sırasında hava/gaz sesi çıkması gibi durumlar kişide motivasyon kaybına ve psikolojik isteksizliğe yol açabilir. Başarılı bir tedavi sonrası cinsel yaşam kalitesi de normale dönecektir.

Rahim Sarkması Nasıl Görünür?

Hafif dereceli sarkmalar dışarıdan görünmezken, ileri dereceli sarkmalarda vajina girişinde veya tamamen vajina dışında ceviz/elma büyüklüğünde pembe-kırmızımsı etli bir kitle şeklinde görülür ve hissedilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Rahim sarkması kendiliğinden geçer mi?

Hayır. Zayıflayan ve yırtılan pelvik taban bağ dokuları kendiliğinden eski haline dönmez. Kegel egzersizleri ilerlemeyi durdurmaya yardımcı olabilir ancak yerleşmiş sarkmalar medikal pesser veya cerrahi müdahale ile düzeltilir.

Rahim sarkması ameliyatında rahim mutlaka alınmalı mıdır?

Hayır. Günümüz modern jinekolojik cerrahisinde sarkmanın asıl nedeni bağ dokusu zayıflığı olduğu için, rahimde herhangi bir ek hastalık yoksa öncelikli olarak rahmi koruyan ve leğen kemiği dokularına asan ameliyatlar tercih edilmektedir.

Rahim sarkması ameliyatından sonra tekrarlar mı?

Ameliyat tekniğine, kullanılan yama/askı materyaline ve hastanın doku kalitesine bağlı olarak nüks riski oldukça düşüktür. Ancak operasyon sonrasında kronik ıkınma, ağır yük kaldırma gibi karın içi basıncını artıran durumlardan kaçınmak önemlidir.

Hamilelik veya doğum yapmamış kişilerde rahim sarkması olur mu?

Evet, nadir de olsa bağ dokusu yapısı doğuştan esnek veya zayıf olan kadınlarda hiç doğum yapmamış olsalar dahi rahim sarkması görülebilmektedir.