Pedodonti(Çocuk Diş Hekimliği)

Pedodonti 0-12 yaş arası çocuklara süt ve daimi dişlerin korunması ve tedavisi ile ilgilenen bilim dalıdır. Pedodonti bilim dalının gayesi, erken süt dişi kaybına engel olmak, sürecek daimi dişlerin sağlıklı şekilde sürmesini sağlamak ve herhangi bir süt dişi kaybında mevcut durumu muhafaza edip sürme rehberliğini sağlamaktır. Çocuklarda diş hekimi korkusunu yenip diş tedavisini sevdirir. Çocuğun çürük risk durumunu belirleyerek koruyucu tedaviler planlar. Hem çocuğu hem de ailesini ağız diş bakımı hakkında bilgilendirir. Çocukların beslenme alışkanlıklarını düzenler. Çocuktaki çene ve diş gelişimini takip eder.

Çocuklarda süt dişlerinin olduğu veya karışık dişlenme olduğu dönemlerde, koruyucu ve önleyici tedavilerle birlikte, çürümüş veya çekilmiş dişlerle ilgili tedavi uygulamaları pedodontistler tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu işlemler lokal veya genel anestezi altında yapılabilmektedir

Bu tedavilerin başlıcaları;

• Koruyucu diş hekimliği uygulamaları(fissür örtücü ve flor uygulamaları)
• Süt dişlerinde dolgu, amputasyon veya kanal tedavisi işlemleri
• Yer tutucu uygulamaları
• Paslanmaz çelik kronlar
• İstenmeyen ağız alışkanlıklarının engellenmesine yönelik tedaviler(parmak emme,tırnak yeme, kalem ısırma vs.)
• Süt dişi çekimi
• Koruyucu ortodontik tedavi
• Genel anestezi altında gerekli tüm işlemler

Pedodonti Sıkça Sorulan Sorular

İlk muayene yaşı kaç olmalı?

Çocuklarda ilk diş hekimi muayenesi, ilk dişin sürmesini takiben 1 yaşında yapılmalıdır.

Travma ve diş kırığı durumlarında ne yapılmalı?

Çocuklarda çarpma ya da düşme sonucu dişe gelen travmalarda, mümkün olan en kısa sürede diş doktoruna başvurulmalıdır. Kalıcı dişlerde kırılan parça ya da yerinden çıkan diş, sütün içinde ya da hastanın ağız ortamında tükürük içinde muhafaza edilerek, diş doktoruna ulaştırılmalıdır. Süt dişi yerinden çıktıysa, dişin yerine yerleştirilmesi mümkün değildir.

Çocuklarda diş fırçalama ne zaman başlar? Hangi macunu kullanmalıyız?

Çocuklarda diş fırçalama ilk dişin çıkmasıyla başlamalıdır. İnce motor becerileri gelişene kadar (yaklaşık 8 yaş civarı) mutlaka bir ebeveyn desteğiyle fırçalama yapılmalıdır.

Bebeklik döneminde silikon parmak fırçalarla, azı dişlerinin çıkmasıyla birlikte yumuşak kıllı çocuk fırçaları ile günde 2 kez fırçalanmalıdır. Diş macunu olarak diş doktorunuzun yaşına uygun önereceği macunlar kullanılabilir. 3 yaşa kadar yutulabilir, fluor içeriği olmayan macunlar tercih edilmelidir.

Süt dişleri neden tedavi edilmeli?

Süt dişleri kalıcı dişler için rehber görevi görmektedir. Her bir süt dişinin altından kalıcı diş geldiği için yer koruyucu görevleri bulunmaktadır. Aynı zamanda fonksiyon, fonasyon ve estetik anlamda da süt dişlerinin sağlıklı olması, çürükse mutlaka tedavilerinin yapılması gereklidir.

Genel anestezi ile sedasyon arasındaki fark nedir ve hangi durumlarda tercih edilir?

Çok sayıda çürüğü olan, koltukta uyum problemi yaşayan ya da engelli hastalarımızda tam teşekküllü hastanelerde genel anestezi altında diş tedavilerinin yapılması uygundur. 5-10 dakika süren kısa süreli işlemlerde ise sedasyon tercih edilebilir.

Çocuklarda diş gıcırdatma ne zaman ve ne şekilde olur, çözüm olarak ne yapılmalıdır?

Çocuklarda diş gıcırdatma fizyolojik bir olaydır, çoğu çocukta diş sürme ya da diş düşürme döneminde görülmektedir. Gece uyku sırasında daha şiddetli görülebilir, böyle durumlarda uyku pozisyonunu değiştirmek onu rahatlatacaktır. Büyüme gelişim devam ettiği için yetişkinlerde olduğu gibi gece plağı uygulaması yapılmamaktadır.

Çocuklarda ilk ortodonti muayenesi ne zaman yapılmalı?

İlk ortodonti muayenesi daimi dişlerin değişmesiyle birlikte 8 yaş itibariyle yapılabilir. Erken dönemde tespit edilen diş ve çene yapısında oluşan bozukluklara daha hızlı müdahele edilebilmektedir. Bu durum çoğunlukla ileride oluşabilecek daha uzun tedavilerin süresini kısaltmaktadır.

Çocuklar gerçekten diş hekiminden korkuyor mu yoksa aileler mi kaygılı?

Diş hekimi korkusu en yaygın fobilerden biridir. Ancak ailelerin kendi kaygı ve korku durumlarını çocuklara yansıtmaları çocuğun uyumsuz bir muayene geçirmesine sebep olabilir. Bundan dolayı sakin ve güven verici kalmak çok önemlidir. Kısa ve net cümlelerle yapılacak işlemler muayeneye gelmeden anlatılmalıdır. Çocuğunuzun olumlu bir tecrübe yaşaması için diş doktoruna destek olmanız ve yönlendirdiği doğrultuda ilerlemeniz çok önemlidir.

Çocuklarda diş sağlığı açısından ideal beslenme nasıl olmalı?

Çocuklarda diş çürüğü oluşmaması için  en önemlisi doğru beslenme alışkanlıkları kazandırmaktır. Süt, yoğurt, peynir gibi kalsiyum bakımından zengin, sebze, meyve ve kuruyemiş gibi lif açısından zengin besinler tüketilmelidir. Paketli gıdalardan mümkün olduğunca uzak durulmalıdır.

Fissür örtücü nedir, neden uygulanır?

Fissür örtücü uygulaması süt ve sürekli dişlerin girintili yüzeylerin dişleri çürükten korumak için yapılan basit ve kısa süreli bir uygulamadır. Mekanik temizliğin daha kolay yapılmasını sağlar.

Yer tutucu neden yapılır?

Yer tutucu uygulamaları erken süt dişi kayıplarında daimi dişler ağız içinde yerini alana kadar oluşan boşluğu korumak ve dişlerin devrilmesini önlemek için yapılır.

Kaynakça:

• Türk Pedodonti Derneği. Klinik uygulama rehberleri ve bilimsel yayınlar.

• Türk Dişhekimleri Birliği (TDB). Çocuk diş sağlığına yönelik mesleki rehberler.

• World Health Organization (WHO). Oral Health Fact Sheets.