Doğurganlık ve Meme Kanseri İlişkisi

Doğurganlık ve Meme Kanseri İlişkisi

Doğurganlık ve üreme öyküsü, meme kanseri riskini etkileyebilen faktörler arasında yer alır. İlk gebelik yaşı, doğum yapma durumu, emzirme süresi ve yaşam boyunca meme dokusunun östrojen ve progesteron gibi hormonlara maruz kalma süresi meme kanseri riskiyle ilişkilendirilmektedir. Ancak bu faktörlerden herhangi birinin tek başına meme kanserine neden olduğu söylenemez. Meme kanseri riski; yaş, genetik özellikler, aile öyküsü, hormonal faktörler, yaşam tarzı ve üreme öyküsü gibi birçok etkenin birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir.

Gebelik meme kanseri riskini etkiler mi?

Gebelik, meme dokusunda ve hormon düzeylerinde önemli değişikliklere yol açar. Araştırmalar, özellikle erken yaşta gerçekleşen ilk tam süreli gebeliğin ilerleyen yıllarda meme kanseri riskinde azalma ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, gebeliğin meme kanseri üzerindeki etkisi yaşa ve kanserin biyolojik özelliklerine göre değişebilir.

Buna karşılık, ilk doğumun daha ileri yaşlarda gerçekleşmesi veya hiç tam süreli gebelik yaşamamış olmak, özellikle hormon reseptörü pozitif meme kanseri açısından daha yüksek riskle ilişkilendirilebilen üreme faktörleri arasındadır.

Bu nedenle “doğum yapmamak meme kanserine neden olur” şeklinde kesin bir ifade doğru değildir. Üreme öyküsü yalnızca meme kanseri risk değerlendirmesinde dikkate alınan faktörlerden biridir.

Emzirme meme kanseri riskini azaltır mı?

Emzirme ile meme kanseri riski arasında koruyucu bir ilişki olduğu bilimsel çalışmalarla gösterilmiştir. Emzirme süresi arttıkça meme kanseri riskindeki azalmanın da arttığına yönelik güçlü kanıtlar bulunmaktadır. NCI verilerine göre emzirmenin daha uzun sürmesi meme kanseri riskinin azalmasıyla ilişkilidir.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) da emzirmenin anne sağlığı açısından faydaları arasında meme ve yumurtalık kanseri riskinin azalmasını belirtmektedir.

Ancak emzirme, meme kanserini tamamen önleyen bir yöntem değildir. Emziren veya daha önce emzirmiş kadınların da yaşlarına ve kişisel risklerine uygun meme kontrollerini yaptırmaları önemlidir.

Doğurganlık tedavileri meme kanseri riskini artırır mı?

Tüp bebek (IVF) ve diğer yardımcı üreme yöntemlerinde yumurtalıkların uyarılması amacıyla hormon içeren tedaviler kullanılabilir. Bu nedenle doğurganlık tedavilerinin meme kanseri riskini artırıp artırmadığı uzun yıllardır araştırılmaktadır.

Mevcut bilimsel kanıtların büyük bölümü, doğurganlık ilaçları veya IVF tedavisinin genel olarak meme kanseri riskinde belirgin bir artışa yol açtığını göstermemektedir. Ancak infertilitenin kendisi, kullanılan tedaviler, yaş ve kişinin genetik özellikleri gibi faktörler sonuçların değerlendirilmesini zorlaştırabilir.

Bu nedenle meme kanseri açısından kişisel veya ailesel risk taşıyan kadınların gebelik planı ya da doğurganlık tedavisi öncesinde kadın hastalıkları ve doğum, meme hastalıkları veya onkoloji uzmanıyla kişisel risklerini değerlendirmeleri uygun olabilir.

Meme kanseri tedavisi doğurganlığı etkiler mi?

Meme kanseri tanısı alan ve gelecekte çocuk sahibi olmak isteyen kadınlarda tedavinin doğurganlık üzerindeki olası etkileri de değerlendirilmelidir.

Özellikle bazı kemoterapi ilaçları yumurtalık fonksiyonlarını etkileyebilir. Bu etkinin düzeyi; kullanılan tedavinin türüne ve dozuna, tedavi süresine, kadının yaşına ve tedavi öncesindeki doğurganlık durumuna göre değişebilir.

Bu nedenle çocuk sahibi olma planı bulunan meme kanseri hastalarında, tedavi başlamadan önce fertilite koruma (doğurganlığın korunması) seçeneklerinin değerlendirilmesi önem taşıyabilir. Uygun hastalarda yumurta veya embriyo dondurma gibi seçenekler gündeme gelebilir.

Meme kanseri sonrası hamilelik mümkün mü?

Meme kanseri tedavisi sonrasında gebelik bazı kadınlar için mümkün olabilir. Ancak gebelik planının zamanlaması; kanserin türü, uygulanan tedaviler, hormon tedavisi gerekip gerekmediği, kişinin yaşı ve genel sağlık durumu gibi birçok faktöre bağlıdır.

Özellikle hormon reseptörü pozitif meme kanserinde kullanılan hormon tedavileri gebelik planlamasını etkileyebilir. Bu nedenle meme kanseri tedavisi sonrasında gebelik düşünülüyorsa karar, hastanın onkoloji ve kadın hastalıkları ve doğum ekibiyle birlikte kişiselleştirilmelidir.

Doğurganlık ve meme kanseri açısından kadınlar nelere dikkat etmeli?

Meme kanseri riskini değerlendirirken yalnızca doğurganlık öyküsüne odaklanmak doğru değildir. Kişisel risk değerlendirmesinde;

• Yaş,
• İlk adet yaşı ve menopoz yaşı,
• İlk gebelik yaşı,
• Doğum yapma ve emzirme öyküsü,
• Ailede meme veya yumurtalık kanseri bulunması,
• BRCA1, BRCA2 gibi genetik riskler,
• Daha önce geçirilmiş meme hastalıkları,
• Kilo ve fiziksel aktivite,
• Alkol kullanımı,
• Kullanılan hormonal tedaviler

gibi birçok faktör birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle ailede meme kanseri öyküsü bulunan, genetik risk taşıyan veya daha önce meme hastalığı geçirmiş kadınlarda meme kontrol programı kişisel risk durumuna göre planlanabilir.

Sık Sorulan Sorular

Doğum yapmamak meme kanseri riskini artırır mı?

Hiç tam süreli gebelik yaşamamış olmak, bazı meme kanseri türleri açısından daha yüksek riskle ilişkilendirilmiştir. Ancak bu durum tek başına meme kanseri gelişeceği anlamına gelmez. Risk, diğer kişisel ve genetik faktörlerle birlikte değerlendirilmelidir.

İlk doğum yaşı meme kanseri riskini etkiler mi?

Evet. İlk tam süreli gebeliğin daha ileri yaşlarda gerçekleşmesi, özellikle hormon reseptörü pozitif meme kanseri açısından daha yüksek riskle ilişkilendirilmiştir. Ancak bu yalnızca risk faktörlerinden biridir.

Emzirmek meme kanserinden korur mu?

Emzirme, meme kanseri riskinin azalmasıyla ilişkilendirilen koruyucu faktörlerden biridir. Emzirme süresi arttıkça riskteki azalmanın da arttığına dair güçlü bilimsel kanıtlar bulunmaktadır. Ancak emzirme meme kanserine karşı kesin koruma sağlamaz.

Tüp bebek tedavisi meme kanserine neden olur mu?

Mevcut kanıtların büyük bölümü, doğurganlık ilaçları veya IVF kullanımının genel olarak meme kanseri riskini belirgin şekilde artırdığını göstermemektedir. Bununla birlikte kişinin yaşı, infertilite nedeni ve kişisel veya genetik riskleri değerlendirilmelidir.

Meme kanseri tedavisinden sonra çocuk sahibi olunabilir mi?

Bazı kadınlar meme kanseri tedavisinden sonra gebelik yaşayabilir. Ancak gebelik planlamasının zamanı ve güvenliği, kanserin özelliklerine ve uygulanan tedavilere göre değişir. Bu nedenle gebelik planı mutlaka tedaviyi takip eden hekimlerle birlikte oluşturulmalıdır.

Gebelik sırasında memede kitle fark edilirse ne yapılmalı?

Gebelikte memelerde doğal olarak büyüme ve hassasiyet görülebilir. Buna rağmen yeni ortaya çıkan veya devam eden bir kitle, cilt değişikliği ya da meme başı değişikliği doktor tarafından değerlendirilmelidir. Gebelik sırasında meme kanseri tanısı konulması mümkündür ve uygun tedavi seçenekleri bulunmaktadır.