Mikroenjeksiyon (ICSI) Nedir?

Mikroenjeksiyon (ICSI) Nedir?

Klasik tüp bebek (IVF) yönteminde, anne adayından alınan yumurta hücresi ile baba adayından alınan sperm hücresi özel bir laboratuvar kabında yan yana getirilir ve spermin yumurtayı doğal bir şekilde döllemesi beklenir. Ancak erkeğe bağlı faktörler sebebiyle sperm sayısı, hareket düzeyi veya sağlıklı yapıdaki (morfoloji) sperm oranı yetersiz olduğunda döllenme kendiliğinden gerçekleşmeyebilir. Bu tür durumlarda Intrasitoplazmik Sperm Enjeksiyonu (ICSI) yani mikroenjeksiyon yöntemi uygulanır.

Mikroenjeksiyon işlemi, yüksek çözünürlüklü mikroskoplar ve gelişmiş mikromanipülatör sistemleri aracılığıyla gerçekleştirilir. Uzman embriyolog, hassas cam bir pipetle olgunlaşmış yumurtayı sabitler. Ardından insan saç telinden yaklaşık yedi kat daha ince olan mikro iğne yardımıyla tek bir sperm hücresini doğrudan yumurtanın içerisine enjekte eder. ICSI metodu, tek bir yumurtanın döllenmesi için yalnızca tek bir kaliteli sperme ihtiyaç duyar. Mikroenjeksiyon yöntemiyle enjekte edilen her yumurtada döllenme başarısı %70 seviyelerindedir.

Özetle mikroenjeksiyon, döllenme aşaması farklılaştırılmış özel bir tüp bebek tekniğidir. Hastanın tedavi öncesi hazırlık, takip ve muayene süreçleri klasik tüp bebek ile birebir aynıdır. Erkek kısırlığının altında genetik faktörlerin yatabileceği unutulmamalıdır; bu nedenle genetik konsültasyon ve detaylı kromozom analizleri gerekebilir. Birçok tüp bebek merkezinde gebelik süresince veya gebelik sonrasında genetik inceleme panelleri rutin olarak talep edilmektedir.

Sperm Antikorları (Anti-Sperm Antikor)

Bazen kadının bağışıklık sistemi, sperm hücrelerini yabancı bir tehdit olarak algılayarak sperm önleyici antikorlar üretebilir. Salgılanan bu antikorlar, spermin yumurta zarını geçmesini ve döllenmeyi engeller. Salgılanan antikorun yoğunluğuna ve tipine bağlı olarak mikroenjeksiyon (ICSI) yöntemi ilk tedavi seçeneği olarak değerlendirilir.

Tüp Bebekte Döllenme Olmayan Hastalar

Daha önceki klasik tüp bebek denemelerinde döllenme oranının %10'un altında kaldığı vakalarda mikroenjeksiyon yöntemi tercih edilir.

Operatif Olarak Sperm Alınmasına Gerek Olan Durumlar

Meni örneğinde canlı sperm hücresine rastlanmadığı (azospermi) ve spermin epididim veya testis dokusundan cerrahi yöntemlerle (TESE, TESA vb.) elde edildiği durumlarda döllenme sadece mikroenjeksiyon tekniği ile sağlanabilir.

Başarı Şansı

ICSI yöntemi ile döllenen yumurtalar embriyo haline gelip rahim içerisine transfer edildiğinde elde edilen gebelik ve "eve canlı bebek götürme" oranları, klasik IVF sonuçlarıyla benzer şekilde oldukça yüksek seyretmektedir.

Adım Adım ICSI Süreci

1. İlaç tedavisi

2. Yumurta gelişim takibi

3. Yumurta toplanması

4. Sperm örneği ile yumurtaların birleştirilmesi (Mikroenjeksiyon)

5. Döllenme

6. Embriyo transferi

7. Gebelik testi

TÜP BEBEK MİKROENJEKSİYON TEDAVİSİ

Tüp bebek uygulamasının toplam süresi, hastanın durumuna göre seçilen tedavi protokolüne göre değişiklik gösterir. Tedavide en sık tercih edilen yöntem uzun protokol uygulamasıdır. Bu protokolün aşamaları şu şekildedir:

1- Ön Siklus

Tedavisi planlanan hastaya ilk adet kanamasıyla birlikte doğum kontrol hapı reçete edilir. Buradaki temel amaç, bir sonraki ay başlayacak tedaviyi riske atabilecek yumurtalık kistlerinin oluşumunu önlemek ve adet düzenini sağlamaktır. Aynı adet döngüsünün 21. gününde, yumurtalık fonksiyonlarını kontrol eden hormonları geçici olarak baskılamak amacıyla burun spreyi veya enjeksiyon formundaki ikinci bir ilaca başlanır. Bu baskılayıcı ilaca yumurta toplama gününe kadar devam edilir. Doğum kontrol hapı 21 gün kullanıldıktan sonra ilaç biter ve 10 gün içerisinde yeni adet kanaması gerçekleşir.

2- Yumurtalıkların Uyarılması

Yeni adetin 3. gününde yumurtalıkları uyarmak ve birden fazla yumurta gelişimini teşvik etmek amacıyla hormon içerikli enjeksiyonlara başlanır. Fazla sayıda yumurta elde edilmesi gebelik şansını doğrudan artırır. Yumurtalıkların uyarılma süresi kişiden kişiye farklılık gösterse de ilaca verilen yanıta bağlı olarak ortalama 10-12 gün sürer. Bu süreçte gün aşırı yapılan ultrasonografik incelemeler ve kan hormon testleri ile yumurtaların büyüklüğü yakından izlenir.

3- Yumurta Toplanması (OPU)

Gelişen yumurtalar ideal büyüklük ve olgunluğa ulaştığında, yumurtaların son olgunlaşmasını sağlayan çatlatma iğnesi uygulanır. İğnenin belirtilen tam saatte yapılması kritik önem taşır; çünkü iğneden 34-36 saat sonra yumurta toplama (OPU) işlemi gerçekleştirilir. Hasta işlem sabahı aç karnına kliniğe kabul edilir. İşlem, vajinal ultrasonografinin ucuna monte edilen özel ve ince bir iğne aracılığıyla yapılır. Anestezi altında uygulandığı için hasta herhangi bir ağrı hissetmez; işlem yaklaşık 15-20 dakika sürer. Yatış gerektirmeyen bu uygulama sonrası hasta aynı gün taburcu edilir. Hasta başına ortalama 10-12 adet yumurta toplanabilirken bu sayı 1 ile 30 arasında değişebilir. Çok nadir durumlarda, tüm takiplere rağmen hiç yumurta elde edilemeyebilir.

4- Yumurtaların Döllenmesi

Toplanan yumurta hücreleri, hazırlanan sperm örnekleriyle buluşturulmadan önce mikroskop altında detaylıca değerlendirilir ve besleyici özel kültür sıvılarına alınır. Döllenme süreci yaklaşık 12-15 saat içerisinde tamamlanır ve mikroskop altında kontrol edilerek teyit edilir. Yumurtaların döllenip döllenmediği bilgisi ertesi gün netleşir ve bu sevindirici haber hastaya telefonla bildirilerek embriyo transfer günü planlanır.

5- Embriyo Transferi

Döllenmiş yumurtalar pre-embriyo (zigot) olarak adlandırılır. Embriyo transferi, yumurta toplama işleminden sonraki 48-72 saat (2-3. gün) veya duruma göre 120. saatte (5. gün blastokist aşaması) gerçekleştirilir. Transfer zamanlaması embriyo sayısı ve kalitesine göre belirlenir. Embriyolar, çok ince ve esnek bir kateter yardımıyla rahim ağzından geçilerek rahim boşluğuna nazikçe bırakılır. Günümüzde uygulanan Embriyo Yapıştırıcısı (EmbryoGlue) teknolojisi sayesinde embriyoların rahim duvarına tutunma oranı belirgin şekilde artmış ve gebelik başarısı yükselmiştir. Transfer edilecek embriyo sayısı işlem öncesinde kadın doğum uzmanı ile birlikte kararlaştırılır. Transfer ağrısız bir işlem olup anestezi gerektirmez. Yaklaşık 30 dakikalık bir dinlenme sürecinin ardından hasta taburcu edilir. Transfer sonrasında hastaya destekleyici hormon tedavisi reçete edilir ve yaklaşık 2 hafta sonra kanda gebelik testi isteniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Mikroenjeksiyon (ICSI) ile Klasik Tüp Bebek (IVF) arasındaki temel fark nedir?

Klasik tüp bebekte spermler yumurtanın yanına bırakılarak spermin kendi imkanlarıyla yumurtayı döllemesi beklenir. Mikroenjeksiyon (ICSI) yönteminde ise seçilen tek bir sperm hücresi, özel mikro iğnelerle doğrudan yumurtanın içerisine aktarılır.

Embriyo yapıştırıcısı (EmbryoGlue) nedir, tutunmayı gerçekten artırır mı?

Embriyo yapıştırıcısı, zengin hyalüronan içeriğine sahip özel bir kültür sıvısıdır. Embriyonun rahim dokusuna bağlanmasını ve dokular arası entegrasyonu destekleyerek tutunma ve gebelik oranlarını olumlu yönde etkiler.

Yumurta toplama (OPU) işlemi sonrasında ağrı olur mu?

İşlem hafif anestezi altında yapıldığı için uygulama esnasında ağrı hissedilmez. İşlem sonrasında ise hafif kasık ağrısı veya lekelenme tarzında kanamalar görülebilir; bu durum normal kabul edilir ve basit ağrı kesicilerle kontrol altına alınabilir.

Mikroenjeksiyon tedavisi sırasında cinsel ilişki serbest midir?

Yumurtalıkların büyüdüğü yumurta uyarımı döneminde ve embriyo transferi sonrasındaki gebelik testine kadar olan süreçte cinsel ilişkide bulunulmaması tavsiye edilir.