Over Kisti (Yumurtalık Kisti) Nedir?

Over Kisti (Yumurtalık Kisti) Nedir?

Over kisti veya bilinen adıyla yumurtalık kisti, yumurtalıkların içinde veya üzerinde oluşan, içi sıvı, yarı katı kese benzeri yapılardır. Kadın üreme sisteminde son derece sık karşılaşılan bu durum, her yaştan kadında görülebilir. Çoğu over kisti iyi huyludur, herhangi bir belirti vermeden kendiliğinden kaybolur; ancak bazı kistler büyüklüklerine ve türlerine bağlı olarak tedavi gerektirebilir.

Over Kisti Neden Oluşur?

Yumurtalık kistlerinin oluşumunda en temel etken hormonal değişikliklerdir. Kistler yapılarına göre fonksiyonel (işlevsel) ve fonksiyonel olmayan (patolojik) kistler olarak ikiye ayrılır:

Fonksiyonel Kistler (En Sık Görülen Tür)

Adet döngüsünün doğal bir parçası olarak gelişen ve genellikle zararsız olan kistlerdir.

• Folikül Kisti: Adet döngüsünde her ay yumurta hücresini içeren bir kist (folikül) gelişir. Bu folikül çatlayıp yumurtayı serbest bırakamadığında büyümeye devam ederek kiste dönüşür.

• Korpus Luteum Kisti: Yumurta serbest kaldıktan sonra geride kalan doku (korpus luteum) sıvı ile dolarak kistleşebilir. Genellikle birkaç hafta içinde kendiliğinden geriler.

Patolojik Kistler (Fonksiyonel Olmayanlar)

Adet döngüsünden bağımsız olarak gelişen yapılardır:

• Dermoid Kist (Teratom): Genetik olarak saç, deri, diş veya yağ dokusu gibi farklı hücre türlerini içerebilen, genellikle doğuştan gelen iyi huylu kistlerdir.

• Kistadenom: Yumurtalığın dış yüzeyindeki dokulardan gelişen, içi sıvı veya mukus dolu büyük kistlerdir.

• Endometrioma (Çikolata Kisti): Rahim iç tabakası dokusunun yumurtalıklarda yerleşmesiyle oluşan kistlerdir.

• Polikistik Over Sendromu (PKOS): Hormonal dengesizliğe bağlı olarak yumurtalıklarda çok sayıda küçük folikül kistinin bulunması durumudur.

Over Kisti Belirtileri Neleri İfade Eder?

Küçük boyutlu over kistleri genellikle hiçbir belirti göstermez ve rutin muayenelerde tesadüfen saptanır. Ancak kist büyüdükçe veya yapısı değiştikçe şu belirtiler ortaya çıkabilir:

• Pelvik ve kasık ağrısı

• Karında şişkinlik ve dolgunluk hissi

• Düzensiz adet kanamaları

• Cinsel ilişki sırasında ağrı (disparoni)

• Sık idrara çıkma veya bağırsak baskısı nedeniyle kabızlık

• Kilo alma ve hormonal değişiklikler

Over Kisti Tanı ve Tedavi Yöntemleri

Over kistlerinin tanısı oldukça kolaydır. Fiziksel muayene ve Pelvik Ultrasonografi (USG) ile kistin boyutu, yapısı (sıvı mı, katı mı olduğu) net şekilde değerlendirilir. Şüpheli durumlarda kan testleri (Ca-125 vb.) ve MR görüntüleme istenebilir.

Tedavi Seçenekleri:

1. Takip ve İzlem: Küçük ve fonksiyonel kistler genellikle 1-2 adet dönemi boyunca takip edilir. Çoğunlukla kendiliğinden kaybolur.

2. İlaç Tedavisi: Yeni kist oluşumunu engellemek ve hormonal dengeyi sağlamak amacıyla doğum kontrol hapları reçete edilebilir.

3. Cerrahi Tedavi (Kistektomi / Ameliyat):

• 5 cm'den büyük kistler,

• Kendiliğinden geçmeyen veya büyümeye devam edenler,

• Şiddetli ağrıya yol açanlar,

• Kanser şüphesi taşıyan ya da dermoid/çikolata kisti türündeki yapılar Laparoskopik (kapalı) veya Açık Ameliyat yöntemiyle çıkarılır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Yumurtalık kisti patlarsa ne olur?

Küçük kist patlamaları hafif ağrı ile hissedilmeden geçebilir. Ancak büyük bir kistin patlaması iç kanamaya ve şiddetli ani kasık ağrısına yol açabilir; bu durumda acilen hastaneye başvurulmalıdır.

Over kisti kısırlığa (infertiliteye) neden olur mu?

Fonksiyonel kistlerin çoğu kısırlık yapmaz. Ancak polikistik over sendromu (PKOS) ve çikolata kistleri yumurtlama kalitesini ve yumurtalık dokusunu etkileyerek gebelik şansını azaltabilir.

Yumurtalık kisti kansere dönüşür mü?

Büyük çoğunluğu iyi huyludur. Ancak özellikle menopoz sonrası dönemde görülen ve karmaşık yapılı kistlerin kanser riski açısından uzman hekimce yakından değerlendirilmesi gerekir.